افراد مبتلا به سرطان در کنار چالشهای جسمانی بیماری، از همان زمان تشخیص با فشارهای روحی و اختلالات خلقی متعددی مواجه میشوند. بسیاری از بیماران در مراحل اولیه با احساس شوک، اضطراب شدید و افسردگی روبرو شده و در طول مسیر درمان نیز به دلیل فرآیندهای فرسایشی نظیر شیمیدرمانی یا پرتودرمانی، نیازمند حمایتهای روانی-عاطفی مستمر خواهند بود.
هنردرمانی میتواند نقشی کلیدی در فرآیند مراقبت حمایتی بیماران مبتلا به سرطان ایفا کند و به آنها کمک نماید تا با چالشهای هیجانی و دردهای مزمن ناشی از بیماری مقابله کنند. بیماری سرطان نه تنها بر جسم، بلکه بر سلامت روان فرد و خانوادهاش فشارهای سنگینی وارد میکند. هنردرمانی به عنوان یک روش درمانی مکمل و غیرتهاجمی در کنار درمانهای پزشکی، بستری امن برای کاهش اضطراب، تسکین درد و ارتقای کیفیت زندگی فراهم میآورد.
• کاهش اضطراب و استرس: بیماران مبتلا به سرطان اغلب با هجوم احساساتی چون ترس از عود بیماری و نگرانی از آینده روبرو میشوند. فعالیتهای هنری مانند نقاشی، کار با گل رس یا خاطرهنویسی، ذهن را از نشخوارهای اضطرابآور دور کرده و با فعالسازی آرامش در لحظه حال، بار هیجانی ناشی از فرآیند درمان را سبکتر میکنند.
• تسهیل فرآیند ابراز احساسات: بیان کلامی رنجها و ترسهای درونی برای بسیاری از بیماران دشوار است. هنردرمانی فضایی بدون قضاوت ایجاد میکند تا فرد احساسات پیچیده خود را به زبانی نمادین و تصویری برونریزی کرده و با پالایش هیجانی به آرامش درونی دست یابد.
• کاهش حس درد و ناراحتیهای جسمی: پژوهشها نشان میدهند غرق شدن در فعالیتهای خلاقانه به عنوان یک عامل حواسپرتی مثبت (Positive Distraction) عمل میکند و با تحریک مسیرهای عصبی پاداش، ادراک درد فیزیکی ناشی از بیماری یا عوارض دارویی را در سیستم عصبی کاهش میدهد.
• افزایش عزت نفس و اعتماد به نفس: تغییرات ظاهری و ناتوانیهای موقت حاصل از جراحی و شیمیدرمانی ممکن است تصویر بدنی و عزت نفس بیمار را مخدوش کند. خلق یک اثر هنری حس تسلط، ارزشمندی و عاملیت را به فرد بازگردانده و توانمندیهای پایدار او را یادآوری میکند.
• پذیرش بیماری و تطبیق با تغییرات: هنردرمانی به مراجعان کمک میکند تا تحولات فیزیکی و زندگی پس از تشخیص را در فضایی امن مشاهده کرده، از انکار عبور نمایند و گامبهگام به سمت تابآوری و سازگاری روانی با شرایط درمان حرکت کنند.
• تقویت امید و انگیزه برای درمان: فرآیند خلق هنر سرشار از بارقههای امید و زاویه دید تازه است. پیوند با هنر، روحیه بیمار را تقویت کرده و انگیزه لازم برای تداوم مسیر درمانهای پزشکی را فراهم میسازد.
به طور کلی، هنردرمانی به عنوان یک رویکرد حمایتی و مکمل در کنار پروتکلهای انکولوژی، تأثیرات درخشانی بر سلامت همهجانبه بیماران دارد و به آنان قدرت میدهد تا با آرامش، امید و کیفیت روانی بالاتری این مسیر را پشت سر بگذارند.
نویسنده: فاطمه سادات رضوی (هنردرمانگر در خانه هنردرمانی هیلدا)
